 | ||
İngiltere'de konut fiyatı dip yaptı
İngiltere'de ev fiyatlarının 1930'lu yılların başında yaşanan büyük ekonomik krizden bu yana en büyük yıllık düşüşü kaydettiği ve geçen Ağustos'tan bu yana yüzde 12.7 değer kaybettiği açıklandı. Ülkenin en büyük mortgage sağlayıcısı olan Halifax'ın uzmanları, ortalama ev fiyatlarının 200 bin sterlinden 174 bin 178 sterline gerilediğini bildirdi. Uzmanlar, ortalama bir evin 12 aylık değer kaybının 25 bin sterlin civarında olduğunu belirtti.
30 Soru 30 Cevapla Mortgage
Türkiye yepyeni bir sistemle tanışıyor. Mortgage, 1.5 milyonluk konut açığımıza ilaç olacak. Bu sistemle ev sahibi olmak kolay ama inceliklerini öğrenmek lazım ***
Öğrenin yanılmayın
Birkaç yıldır adını duyduğumuz ama ne olduğunu çok da öğrenemediğimiz mortgage sistemi, sonunda hayatımıza giriyor. Bu sistemle ev sahibi olmak kolaylaşacak fakat yanlış hesaplar sizi zor durumda bırakabilir. Sistemin şu an uygulanan konut kredilerinden ne farkı olduğu ve nasıl uygulanacağı yolundaki kafanızda oluşabilecek soruların cevaplarını bularak sisteme girmeniz sizin zararlarınızı da önleyecektir.
1-Mortgage nedir?
MORTGAGE, bir taşınmazın, bu taşınmazı elinde bulunduran bir kişiden ya da kurumdan belirli koşullarda başka bir kişi ya da kurum eline geçmesi işidir. Mortgage, Türkçe 'morgıç' ya da 'morgeyç' diye okunmaktadır. Türkçe çeviri üzerinde çalışılsa da, "İpotekli Konut Kredisi ya da Uzun Vadeli İpotekli Konut Kredisi" olarak düşünülebilir. Her ne kadar İpotekli Konut Kredisi sistemine benzese de, yasa çıktığında Mortgage'in çok farklı ve hem kullanıcıya, hem de kullandırana yarar sağlayacak özellikleri olacağını göreceğiz.
2-Mortgage ile ev aldınız, o ev sizin mi oldu? Ödeme güçlüğü çekerseniz ne olur?
MORTGAGE ile aldığınız eve hemen yerleşebilirsiniz ve kira ödemekten kurtulursunuz. Ama yükümlülüklerinizi tamamlayıncaya kadar o ev sizin değildir. Tüm kredi borcunuz kapandığında ev sizin olur. Ödeme güçlüğü çekmeniz durumunda tabii ki, sistemden çıkışınız mümkündür.
3-Toplu konuttan ne farkı var?
DEVLETİN ve belediyelerin konutlandırma anlayışı büyük ölçüde toplu konut mantığına dayanıyor. Toplu konut yaklaşımı ise, tabiatı icabı oluşturulduğu mevkide büyük rantları da beraberinde getiriyor. Buna karşın, mortgage sistemi etkin bir sermaye piyasasını gerektiriyor. Son 10 yıldır yaşadığımız inişli çıkışlı iktisadi şartlar, zaten sığ olan sermaye piyasalarımızı ne yazık ki, etkinlikten hayli uzaklaştırdı.
4- Mortgage ile neler olacak?
MORTGAGE, kesinlikle ucuz ve uzun vadede konut kredisi ile ev sahibi olmak isteyenlere çok yarayacaktır. Öte yandan, mortgage sistemindeki konutlar, belirli bir yapı güvenliği, imarlı yapı gibi koşullar içerdiği için sağlıksız konutlar yerine sağlıklı ve yaşanabilir konutlara talep olacaktır. Bu konutlar, deprem güvenliği gibi konularda da belirli düzeyleri sağlayacağından güvenilir konutlar ve şehirler oluşmasında katkısı olacaktır.
TÜM SEKTÖRLER CANLANACAK
Mortgage ile emlak, inşaat piyasası ve konutla ilgili tüm sektörler (perdeciden tutun da parkeciye kadar, döşeme ve dekorasyon işlerinden tutun da, boyacılara kadar) hareketlenecek ve hem piyasa canlanacak, hem de ekonomik büyüme ve iş sağlama olanakları doğacaktır. Mortgage ile konut satışları denetim altına alınacak ve böylece devlet daha fazla vergi toplayabilecektir.
5-Ne zaman başlayacak?
MORTGAGE sisteminin ülkemizde henüz ne zaman başlayacağı tam olarak bilinmemektedir. Gerek kredi verecek özel kuruluşlar, gerekse yasal alt yapıyı hazırlayan kamu kurumları Mortgage sistemi ile ilgili son detayları da sonuçlandırmaya ve konut kredisi sistemini 2006 yılının başlarında uygulamaya geçirmeye hazırlanmaktadırlar.
6-Sistem nasıl işliyor?
MORTGAGE piyasasında iki tip piyasa var. Birincil piyasa, finans kuruluşlarının kişilere verdiği kredilerden oluşuyor. Burada teminat olarak çoğunlukla tüketicinin ödeme gücü ve almak istediği konut dikkate alınıyor. Yurt dışında finans kuruluşlarına yardımcı olan servis sağlayıcı firmalar var, fakat henüz bu yapı Türkiye'de oturmuş değil.
İKİNCİL YATIRIMCILAR...
İkinci el piyasada ise finans kuruluşları veya kurumlar bu kredileri satın alıp, yurt dışından veya yurt içinden ikincil yatırımcılara satıyor. Burada farklı metotlar uygulansa da çoğunlukla finans kuruluşları tahvil veya hisse senedi çıkarıp satıyor. Özünde varlığa dayalı menkul kıymet ihracı yapılıyor. Burada alıcı zenginler, emeklilik fonları, sigortalar, direkt müşteri ile ilişki halinde olmayan toptan piyasadan kişiler oluyor. İkinci el piyasası finans kuruluşlarının likidite sorunu yaşamasını engelliyor ve verdiği kredilerin teminatını çabuk geri almasında yardımcı oluyor.
30 Soru 30 Cevapla Mortgage
Türkiye yepyeni bir sistemle tanışıyor. Mortgage, 1.5 milyonluk konut açığımıza ilaç olacak. Bu sistemle ev sahibi olmak kolay ama inceliklerini öğrenmek lazım ***
Öğrenin yanılmayın
Birkaç yıldır adını duyduğumuz ama ne olduğunu çok da öğrenemediğimiz mortgage sistemi, sonunda hayatımıza giriyor. Bu sistemle ev sahibi olmak kolaylaşacak fakat yanlış hesaplar sizi zor durumda bırakabilir. Sistemin şu an uygulanan konut kredilerinden ne farkı olduğu ve nasıl uygulanacağı yolundaki kafanızda oluşabilecek soruların cevaplarını bularak sisteme girmeniz sizin zararlarınızı da önleyecektir.
1-Mortgage nedir?
MORTGAGE, bir taşınmazın, bu taşınmazı elinde bulunduran bir kişiden ya da kurumdan belirli koşullarda başka bir kişi ya da kurum eline geçmesi işidir. Mortgage, Türkçe 'morgıç' ya da 'morgeyç' diye okunmaktadır. Türkçe çeviri üzerinde çalışılsa da, "İpotekli Konut Kredisi ya da Uzun Vadeli İpotekli Konut Kredisi" olarak düşünülebilir. Her ne kadar İpotekli Konut Kredisi sistemine benzese de, yasa çıktığında Mortgage'in çok farklı ve hem kullanıcıya, hem de kullandırana yarar sağlayacak özellikleri olacağını göreceğiz.
2-Mortgage ile ev aldınız, o ev sizin mi oldu? Ödeme güçlüğü çekerseniz ne olur?
MORTGAGE ile aldığınız eve hemen yerleşebilirsiniz ve kira ödemekten kurtulursunuz. Ama yükümlülüklerinizi tamamlayıncaya kadar o ev sizin değildir. Tüm kredi borcunuz kapandığında ev sizin olur. Ödeme güçlüğü çekmeniz durumunda tabii ki, sistemden çıkışınız mümkündür.
3-Toplu konuttan ne farkı var?
DEVLETİN ve belediyelerin konutlandırma anlayışı büyük ölçüde toplu konut mantığına dayanıyor. Toplu konut yaklaşımı ise, tabiatı icabı oluşturulduğu mevkide büyük rantları da beraberinde getiriyor. Buna karşın, mortgage sistemi etkin bir sermaye piyasasını gerektiriyor. Son 10 yıldır yaşadığımız inişli çıkışlı iktisadi şartlar, zaten sığ olan sermaye piyasalarımızı ne yazık ki, etkinlikten hayli uzaklaştırdı.
4- Mortgage ile neler olacak?
MORTGAGE, kesinlikle ucuz ve uzun vadede konut kredisi ile ev sahibi olmak isteyenlere çok yarayacaktır. Öte yandan, mortgage sistemindeki konutlar, belirli bir yapı güvenliği, imarlı yapı gibi koşullar içerdiği için sağlıksız konutlar yerine sağlıklı ve yaşanabilir konutlara talep olacaktır. Bu konutlar, deprem güvenliği gibi konularda da belirli düzeyleri sağlayacağından güvenilir konutlar ve şehirler oluşmasında katkısı olacaktır.
TÜM SEKTÖRLER CANLANACAK
Mortgage ile emlak, inşaat piyasası ve konutla ilgili tüm sektörler (perdeciden tutun da parkeciye kadar, döşeme ve dekorasyon işlerinden tutun da, boyacılara kadar) hareketlenecek ve hem piyasa canlanacak, hem de ekonomik büyüme ve iş sağlama olanakları doğacaktır. Mortgage ile konut satışları denetim altına alınacak ve böylece devlet daha fazla vergi toplayabilecektir.
5-Ne zaman başlayacak?
MORTGAGE sisteminin ülkemizde henüz ne zaman başlayacağı tam olarak bilinmemektedir. Gerek kredi verecek özel kuruluşlar, gerekse yasal alt yapıyı hazırlayan kamu kurumları Mortgage sistemi ile ilgili son detayları da sonuçlandırmaya ve konut kredisi sistemini 2006 yılının başlarında uygulamaya geçirmeye hazırlanmaktadırlar.
6-Sistem nasıl işliyor?
MORTGAGE piyasasında iki tip piyasa var. Birincil piyasa, finans kuruluşlarının kişilere verdiği kredilerden oluşuyor. Burada teminat olarak çoğunlukla tüketicinin ödeme gücü ve almak istediği konut dikkate alınıyor. Yurt dışında finans kuruluşlarına yardımcı olan servis sağlayıcı firmalar var, fakat henüz bu yapı Türkiye'de oturmuş değil.
İKİNCİL YATIRIMCILAR...
İkinci el piyasada ise finans kuruluşları veya kurumlar bu kredileri satın alıp, yurt dışından veya yurt içinden ikincil yatırımcılara satıyor. Burada farklı metotlar uygulansa da çoğunlukla finans kuruluşları tahvil veya hisse senedi çıkarıp satıyor. Özünde varlığa dayalı menkul kıymet ihracı yapılıyor. Burada alıcı zenginler, emeklilik fonları, sigortalar, direkt müşteri ile ilişki halinde olmayan toptan piyasadan kişiler oluyor. İkinci el piyasası finans kuruluşlarının likidite sorunu yaşamasını engelliyor ve verdiği kredilerin teminatını çabuk geri almasında yardımcı oluyor.
İhracatçı Büyükekşi dedi
Türkiye İhracatçılar Meclisi'nin yeni başkanı Mehmet Büyükekşi oldu. İhracatçı bu kararı ile yönetimde 'istikrarın sürmesini' istedi.
Türkiye İhracatçılar Meclisi Başkanlığı için dört adayla başlayan yarışı, mevcut yönetiminin adayı olarak görülen Mehmet Büyükekşi kazandı. TİM'de halen Başkanvekili olarak görev yapan Mehmet Büyükekşi seçimde 201 oy alırken, diğer aday Orta Anadolu Makine ve Aksamları İhracatçıları Birliği Başkanı Adnan Dalgakıran 125 oy alabildi. İhracatçı böylece istikrar istediğini göstermiş oldu.
'Çözüm makamındayız'
TİM Başkanlığı'na seçilen Mehmet Büyükekşi, "TİM Başkanlığı, en büyük ve en önemli lafı söylemenin değil, en yapılabilir çözümü üretmenin makamıdır" dedi. Büyükekşi, yıllardır TİM yönetiminde olduğunu hatırlatarak şöyle konuştu: "TİM'in yükseliş öyküsünü yaratan ekibin bir parçasıyım. Eksik kaldığımız yanları da sebepleriyle görme şansım oldu. Son derece tecrübeliyim."
İsmail gülle sürprizi
Seçimlerde sürpriz gelişme, güçlü aday olarak gösterilen ve İHKİB Başkanı Hikmet Tanrıverdi ile diğer tekstil ihracatçıları tarafından desteklendiği açıklanan İstanbul Tekstil ve Hammaddeleri İhracatçıları Birliği Başkanı İsmail Gülle'nin aday olmak için gerekli olan İcra Komitesi üyeliğine seçilememesi oldu. Böylece İsmail Gülle adaylık şansını kaybetti. Seçimlerin bir diğer başkan adayı Ali Kahyaoğlu da yarıştan Adnan Dalgakıran lehine çekildi.
Lisanslı Değerleme Şirketleri Birliği Derneği Başkanı Ali Çetin Önder, bankalar, lisanslı şirketlerden değerleme almadan konut kredisi verdiği için Türk tipi mortgage krizinin çıkabileceğini söyledi.
Önder, bankaların daha fazla konut kredisi verebilmek için 50 bin YTL’ye kadar olan krediler için değerleme hizmeti almadığını belirterek şöyle konuştu:
“50 bin YTL’ye kadar olan kredilerin onayını bankaların şube müdürleri veriyor. Söz konusu kredilerin toplam konut kredileri içindeki payı yüzde 40 oranında. Bazı bankalar şube müdürlerine tanıdıkları yetkinin sınırını 100 bin YTL’ye çıkarmak istiyor. Bu durumda toplam konut kredilerinin yüzde 80’i değerleme dışında kalır.”
‘Yüzde 100 kredi, riskli’
Konut değerinin yüzde 100’ü kadar kredi kullanılmasının da krize neden olabileceğini kaydeden Önder şu bilgileri verdi:
“Mortgage uygulamasında konutun yüzde 75’ine kadar kredi kullandırılır. Konut bedelinin yüzde 100’ü kadar kredi kullanıldığında kredi riske girer. Geri ödeme sorunu ortaya çıktığında banka teminatlı konutu satışa çıkarmak zorunda. Satışa çıkan konut sayısı da arttıkça konut fiyatlar düşer. Bu da Türk tipi mortgage krizine yol açabilir.”
Önder, gayrimenkul alım satımlarının tapuda gerçek bedel üzerinden tescil edilmesi için kanun çıkartıldığını hatırlatarak, “Ancak gerçek bedelin nasıl tespit edileceği hakkında henüz bir düzenleme yapılmadı” dedi.
ABD’deki Mortgage krizini analiz eden Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK, ABD’de hükümet seçimleriyle birlikte, merkez bankası yönetiminin değişmesinin, para ve ekonomi politikaları arasındaki alışılagelmiş uyumu bozduğunu ve bu durumun mortgage kredilerine de yansıdığını belirterek, kredi krizi olarak piyasalara yansıyan bu durumun, 2007 yılının üçüncü çeyreğinden sonra likidite krizine dönüştüğünü kaydetti.
Likidite krizi
Yapılan çalışmada, yetki çakışmasının sorun tespitini geciktirdiği bilgisine yer verilmesinin yanı sıra, kredi derecelendirme kuruluşlarının ABD subprime mortgage kredilerine dayalı menkul kıymetlere yatırım yapmanın riskleri konusunda yatırımcıları uyarmakta yeterince hızlı davranmadığı bilgisi de yer aldı.
BDDK’ya göre, menkul kıymetlerin fonlanmasında yaşanan sıkışıklık, kredi türev piyasalarının genişlemesi, kredi derecelendirme sürecindeki sorunlar da krizin diğer nedenleri.
Analize göre, kriz her ne kadar başlangıcında bir mortgage krizi olarak ortaya çıksa da takip eden süreçte bir likidite krizine dönüştü. Analizde FED’in, altı aylık dönemde vadeli ihaleler ile piyasaya 490 milyar dolar tutarında likidite desteğinde bulunduğı da hatırlatıldı.